Walburgis 
Beste Vrienden van Kerst in Walburgis.
Vanaf vandaag kan u reserveren voor deze namiddag. Zoals steeds is deelname gratis. Wel rekenen we op een vrije bijdrage naar ieders mogelijkheden, zodat we onze werking kunnen blijven verzekeren.
Reserveren kan via onze nieuwe website: www.walburgis.be . Dankzij de duidelijke knoppen vindt u moeiteloos de weg naar het reservatieformulier.
Tijdens de Nacht van de Kerken zong CANTUS delen uit de Walburga Codex van Zutphen. Het was de eerste keer dat deze muziek in Sint-Walburgis klonk ook al was deze in de 15de eeuw op schrift gezet.
De vier zangers zongen uit een facsimile van de originele partituur. De vele bezoekers konden deze ook zelf inkijken.
Je kan een fragment beluisteren: klik hier
De tekst uit het begeleidende programmablaadje:
De Codex
De gezangen die vandaag klinken, zijn overgeleverd in twee kostbare handschriften uit het
kapittel van Sint-Walburgis te Zutphen, bewaard als inventarisnummers 626 en 627 van het
Regionaal Archief Zutphen. Beide manuscripten behoren tot de rijke muzikale traditie van
de Walburgiskerk en vormen een uitzonderlijke getuigenis van het religieuze leven in de
laatmiddeleeuwse Nederlanden.
Het handschrift 627 werd waarschijnlijk vervaardigd in het Heer Florenshuis te Deventer
in de tweede helft van de vijftiende eeuw (de Hoge Middeleeuwen) en later nog aangevuld
in de zestiende eeuw. Het is geschreven op perkament en bevat liturgische teksten en
gezangen die gebruikt werden door de kanunniken van het Sint-Walburgiskapittel. De
verzorgde gotische schriftuur en de ruime opmaak tonen dat het manuscript bedoeld was
voor gebruik tijdens de koordiensten. De zangnotatie bestaat uit de karakteristieke
laatmiddeleeuwse gotische neumen, vaak beschreven als “spijkernoten” vanwege hun
hoekige, krachtige vorm. Deze notatie weerspiegelt de overgang van de vrije vroege
neumenschrift naar een meer gestandaardiseerde muzieknotatie.
Het handschrift 626, een antiphonarium, bevat de gezangen voor het getijdengebed doorheen
het kerkelijk jaar. Antifonen, responsoria en hymnen volgen elkaar op in een zorgvuldig
geordende liturgische structuur. Samen laten beide boeken zien hoe de dagelijkse lofzang in
de Walburgiskerk vorm kreeg. Ze waren geen verzamelobjecten, maar levende
gebruiksboeken die generaties geestelijken begeleidden bij het zingen van de liturgie.
Bijzonder is dat deze manuscripten de eigen traditie van de verering van Sint-Walburgis
bewaren. De gezangen verbinden Bijbelse beeldspraak met de legende van de heilige en
geven haar plaats binnen de middeleeuwse spiritualiteit een muzikale stem. Wanneer wij
deze melodieën vandaag uitvoeren in de Sint-Walburgiskerk van Antwerpen, klinkt
muziek die meer dan vijf eeuwen geleden op perkament werd vastgelegd opnieuw tot leven.
Zo ontstaat een brug tussen de middeleeuwse koorpraktijk van Zutphen en de art-deco
architectuur van Antwerpen: verschillende tijden, maar dezelfde traditie van gezongen gebed
en muzikale devotie.
Waarom zingen uit de oorspronkelijke manuscripten?
Het zingen rechtstreeks uit de oorspronkelijke manuscripten geeft een unieke verbinding met
de musici en geestelijken die deze gezangen eeuwen geleden hebben uitgevoerd. De notatie,
de volgorde van de gezangen en zelfs de sporen van gebruik in het perkament brengen ons
dichter bij de oorspronkelijke liturgische praktijk dan een moderne uitgave ooit kan doen.
Het zijn geen reconstructies op basis van latere bronnen, maar authentieke getuigen van een
levende traditie.
Bovendien onthullen de middeleeuwse handschriften details die in moderne transcripties
soms verloren gaan: de vorm van de neumen, de liturgische context en de manier waarop
tekst en melodie met elkaar verbonden zijn. Door rechtstreeks uit deze bronnen te zingen,
wordt de uitvoerder niet alleen vertolker maar ook ontdekkingsreiziger. Elke uitvoering
wordt zo een ontmoeting met het verleden, waarbij de muziek opnieuw klinkt zoals zij
eeuwen geleden bedoeld was. Dat geeft deze gezangen een bijzondere historische diepgang.
Lieve D’Halleweyn heeft een korte geschiedenis geschreven over de oude Sint-Walburgiskerk. We hebben het in een luisterverhaal gegoten dat je hier kan beluisteren (en lezen). https://walburgis.be/geschiedenis_burchtkerk.html
Marc deed een mooie ontdekking – of misschien had hij deze schat al een hele tijd bewaard. Hoe dan ook: dankzij hem kan iedereen nu deze originele parochiegids inkijken, een fascinerend tijdsdocument uit een periode waarin de katholieke Kerk nog het middelpunt vormde van het dagelijkse leven van velen.
Nostalgie kleurt het verleden vaak mooier dan het was, maar af en toe even terugblikken kan geen kwaad. Veel leesplezier!
Tip: Als je het op de computer bekijkt: klik op de drie puntjes rechtsonderaan het scherm en kies “full screen” zo zet je de gids groter. O ja, de reclame kan je wegklikken mocht die teveel “in beeld” staan. Dat heb je bij gratis versies van een appje!
Het grote scherm met het boekje sluiten, doe je door op ESC (linksboven) te klikken. (dat betekent escape)
25 jaar geleden kregen de fusiegemeenten van Antwerpen een upgrade met verkozen districtsraden, o.a. bevoegd voor cultuur. Daaraan waren vroegere inlijvingen (polderdorpen, 1958) en fusies (1983) voorafgegaan, maar is er ook een zeer recente incorporatie gevolgd (Borsbeek, 2025).
Daardoor is wat vroeger ‘den buiten’ was – leverancier van vlees, groenten, fruit – nu ‘voor-/stad’.
Elk van die woonkernen gaat in de geschiedenis terug tot een dorp, met als trefpunt een parochiekerk. De zelfstandigheid daarvan was relatief; de parochies konden afhankelijk zijn van het kapittel van deze Onze-Lieve-Vrouwekerk, van de verdwenen abdij van Sint-Michiels of de ene kwam voort uit de andere. Dat kan de verklaring vormen voor de keuze van de betrokken patroonheilige.
Binnen de historische stad Antwerpen, ontstonden in of na 1477 de parochies waarvan de huidige
monumentale-toeristische kerken getuigen. Ook WAlburgis, Eligius, Amandus, Norbertus hebben als patroon- heiligen hun respectieve kerken hebben in diverse wijken gekregen; en dan zouden we Sint-Anna op de Linkeroever nog vergeten!
Op zaterdag 8 augustus 2026 nodigen verschillende kerken je uit om dit of andere thema’s te ontdekken. De kerken staan open voor je bezoek van 19 tot 23 uur, met een enkele afwijking of groepsgewijs bezoek. Op vier plaatsen krijg je een muzikale omlijsting van de avond; alles gratis!
In Walburgis word je onthaald met orgelmuziek en – heel uniek – zang uit de Walburgiscodex van de collegiale zusterkerk uit Zutphen.
De 4 zangers van Cantus brengen gregoriaanse gezangen, uit 15e en 16e -eeuwse manuscripten van Sint- Walburgis, Zutphen ter ere van de heilige. Het ensemble zingt recht- streeks uit de bronnen; bezoekers kunnen de reproducties bekijken, met de melodie genoteerd in “spijkernotatie” heel anders dan de traditionele gregoriaanse bloknotatie die we allemaal kennen.
En hier een vervolg op het concert met een mooie recensie. Let vooral op de lovende woorden over de akoestiek… en die over de prachtige uitvoering uiteraard: https://klassiek-centraal.be/een-requiem-voor-de-levenden/
We hebben een nieuwe website! Vanaf nu delen we hier regelmatig kleine updates, mooie momenten en belangrijke mededelingen uit de parochie, net zoals je gewend bent op sociale media. Hou deze pagina in de gaten!